Propozycja nałożenia na urządzenia cyfrowe: smartfony, tablety czy komputery tzw. opłaty reprograficznej na rzecz organizacji zarządzania prawami autorskimi to zły pomysł – przekonuje poseł Polski 2050 Ryszard Petru.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego szykuje gruntowną aktualizację przepisów dotyczących opłaty reprograficznej, której celem jest skompensowanie strat twórców wynikających z dozwolonego użytkowania ich utworów. Dotychczasowe rozporządzenie nie było zmieniane od 2008 r., co oznacza – jak podkreśla resort – konieczność dostosowania prawodawstwa do realiów cyfrowych.

Projekt ustawy przewiduje stworzenie Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych, na który trafi od 30% do 49% środków pobranych z opłaty reprograficznej (w zależności od typów urządzeń). Pozostałe środki zostaną przeznaczone stowarzyszeniom reprezentującym twórców, w szczególności naukowców, dziennikarzy i artystów.

Środki Funduszu będą przeznaczone na dopłaty do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla najmniej zarabiających artystów, którzy pracują w charakterze free-lancerów i nie mają innych tytułów do ubezpieczeń (z umowy o pracę czy działalności gospodarczej).

Najważniejszą i najczęściej dyskutowaną zmianą jest rozszerzenie katalogu urządzeń objętych opłatą.

Nowa lista, ograniczona do około 19 pozycji, obejmie m.in. smartfony, tablety, laptopy, telewizory z funkcją zapisu, pendrive’y, dyski zewnętrzne – niemal wszystkie nowoczesne sprzęty mogące służyć do kopiowania treści. Opłata wyniesie 1% wartości sprzętu, a w przypadku pozostałych urządzeń maksymalnie 2%.

Petru krytykuje ustawę:

Po pierwsze, opłata ta zostanie wprowadzona poprzez rozporządzenie ministerialne. To bardzo zła praktyka – wszelkie nowe opłaty i podatki powinny być wprowadzane na drodze ustawowej. Umożliwi to zabranie głosu parlamentarzystom wybranym demokratycznie przez Obywateli oraz rzetelne prace w sejmowych i senackich komisjach. Historycznie to właśnie decydowanie o nowych podatkach było kluczową kompetencją parlamentów.

Po drugie, problem kopiowania treści i strat z tego powodu w Polsce nie ma aż tak dużej skali w porównaniu z innymi krajami UE. Zgodnie z raportem EUIPO z listopada 2024 polscy internauci wchodzą na strony z nielegalnymi treściami rzadziej niż wynosi średnia unijna. Polski internauta wchodzi na takie strony ok. 8,3 raza w miesiącu, a średnia UE to 10,2.

Po trzecie, jednym z najważniejszych zadań stojących przed Polską jest walka z wykluczeniem cyfrowym. Dodatkowa opłata, która doprowadzi do wzrostu cen urządzeń elektronicznych, może stanowić przeszkodę w walce z tym problemem.

REKLAMA

zobacz także

Resort kultury ocenia, że dzięki zmianom wpływy z opłaty wzrosną do 150–200 mln zł rocznie, co stanowi niemal sześciokrotność obecnych dochodów (ok. 35,8 mln zł). Według wiceministra Macieja Wróbla, nowelizacja „naprawia to, czego nie zrobiono od dekad” – porządkuje listę nośników, upraszcza system i podnosi jego skuteczność .

Zmiany spotykają się z oporem branży elektronicznej. Producenci i sprzedawcy twierdzą, że rozszerzenie opłaty na smartfony, telewizory i laptopy może w praktyce skutkować wzrostem cen klientów. Choć formalnie obowiązek spoczywa na importerach, koszty są często przenoszone downstream na końcowego nabywcę.

Ponadto pojawiają się głosy, że wprowadzenie opłaty nie wymaga ustawy – resort zamierza użyć rozporządzenia, co budzi pytania o jej legislacyjną przejrzystość oraz zakres konsultacji społecznych.

Źródło: Media. Fot. ARC

Będziemy płacić na „artystów”? Petru: to zła propozycja. „Konsumenci zapłacą”