Po wydawałoby niekończącej się epopei liczenia głosów w wyborach prezydenckich w USA poznaliśmy 46 prezydenta tego kraju. Jest nim doświadczony polityk reprezentujący Partię Demokratyczną Joe Biden. Polityczny dreszczowiec pod tytułem wybory prezydenckie przynajmniej na tym etapie znalazł swój finał.

Urzędujący prezydent Donald Trumpa znienawidzony przez amerykańskie elity, pełen buty często używający populistycznej retoryki jest pierwszym urzędującym amerykańskim prezydentem od 28 lat (od czasów prezydentury Georga W. Buscha seniora), którem nie udało się przedłużyć swoich rządów na drugą kadencję. Sama postawa Donalda Trumpa miotającego oskarżenia o sfałszowanie wyborów jest kolejnym przykładem na ignorancję, łamanie dobrych obyczajów, czy niezrozumienie przez tego polityka mechanizmów rządzących amerykańską demokracją.

Wygrana Joe Bidena nie unieważnia jednak podziału na niebieską (demokratyczną) i (czerwoną) republikańską Amerykę. Są to dwa światy, które rządzą się innymi systemami wartości, inną wrażliwością, zupełnie inną wizją USA zarówno w odniesieniu do polityki wewnętrznej, jak również roli tego kraju w relacjach międzynarodowych. Daleki byłbym od triumfalizmu. Myślę, że przed prezydentem-elektem, jak również Partią Demokratyczną wraz z jej zapleczem eksperckim do odrobienia trudna lekcja. I nie wystarczy tu posługiwanie się pojednawczą retoryką przez J .Bidena, w ramach której podkreśla on zasypywanie różnic, łagodzenie konfliktów, szukanie kompromisów, czy podkreślanie, że reprezentuje wszystkich Amerykanów bez wyjątku. Źródła niezadowolenia, które pcha ludzi do głosowania na Trumpa nie zniknęły. Notabene otrzymał on 70 milinów głosów!

Póki nie zostaną przeanalizowane przyczyny pogłębiających się nierówności ekonomicznych, spadających realnych dochodów klasy średniej w ostatnich 40 latach, która zagrożona degradacją ekonomiczną i społeczną często oddawała swój głos na D. Trumpa, póty podział będzie aktualny i w konsekwencji utoruje drogę do wygranej kolejnego populisty, może nawet bardziej radykalnego niż D. Trump.

USA są przed szansą dokonania fundamentalnej zmiany swojej polityki, tak jak to nastąpiło w czasach prezydentury Franklina Delano Roosevelta, czy w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku za rządów Ronalda Reagana. Joe Biden musi mieć odwagę zaproponować Amerykanom nową umowę społeczną, która da im poczucie bezpieczeństwa, poprawi jakość usług publicznych (edukacja, służba zdrowia, infrastruktura transportowa). Zahamuje pogłębiające się rozwarstwienie ekonomiczne, zmniejszy intensywność konfliktów rasowych, tożsamościowych, płciowych (mniejszości seksualne). Ameryka na skutek pogarszających się warunków ekonomicznych i olbrzymich obaw wielkich grup społecznych: klasa średnia, kobiety, klasa robotnicza przed społeczną i ekonomiczną degradacją rozrywana jest przez niezwykle silną wojnę kulturową.

Dotyczy ona roli jednostki w społeczeństwie i państwie (mniej czy więcej państwa), definicji rodziny i jej różnych rodzajów rozumienia, ekologii (przede wszystkim zahamowania postępujących zmian klimatycznych, za które odpowiedzialny jest człowiek), ekonomii (liberalizm kontra interwencjonizm) wreszcie roli USA w świecie (izolacjonizm kontra zaangażowanie).

Bez jasnego zdefiniowania nowej roli państwa w polityce wewnętrznej, jak i międzynarodowej, i sformułowania konkretnych rozwiązań w wyżej zdefiniowanych obszarach, przyczyny napędzające wojnę kulturową nie znikną. Rozumiem radość i euforię wygranych, nadzieję w Europie i innych miejscach na świecie na bardziej przewidywalną politykę amerykańską, czy zatrzymanie populistyczno-nacjonalistyczne politycznej fali, która przelewa się przez kraje Zachodu i nie tylko.

W Polsce też słychać głosy, że zwycięstwo Bidena jest wydarzeniem przełomowym i może doprowadzić do przełamania supremacji narodowych populistów spod znaku PiS. W tego typu kalkulacjach byłbym ostrożny.

Niejedno spektakularne zwycięstwo polityczne, które miało przynieść przełom i zaowocować głębokimi zmianami chociażby triumf E. Macrona w wyborach prezydenckich we Francji okazało się tylko niespełnioną obietnicą prowadzącą do jeszcze głębszej frustracji społeczeństwa. Warto przyglądać się obecnym wydarzeniom, zmianie władzy w USA, która może okazać się początkiem czegoś głębszego i znacznie poważniejszego dla przeżywającego poważny kryzys Zachodu niż tylko chwilową radością po politycznym triumfie, która istnieje takie ryzyko, może zamienić się w polityczną rutynę wzajemnego okładania się politycznych plemion.

Joe Biden to nowa nadzieja?