Wątpliwości co do przejrzystości, kto otrzyma i na jakich zasadach środki; wątpliwości co do wykonawców, czy mają możliwości, żeby projekty zrealizować; zasada warunkowości. Wiemy, że tę zasadę zastosowano w zeszły piątek w stosunku do Węgier – powiedział Sławomir Cenckiewicz, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, pytany o trzy największe problemy z programem SAFE.

Po wyborach cały problem warunkowości w sprawie SAFE może się pojawić, tym bardziej że pan komisarz Serafin mówił, że ta zasada warunkowości obowiązuje. Czasem mówią, że nie obowiązuje, ale ta kwestia może rozbić akcesję do tego programu – dodaje Cenckiewicz.

Mimo tego, jak długo trwała część dotycząca SAFE, wątek związany ze zmianami w ustawie nie pojawił się w dyskusji. Myśmy wstępnie przygotowali swoje konkretne uwagi, ale czekamy na czytanie projektu. Później będą prace w komisjach, na każdym etapie tych prac będziemy uczestniczyli, szukali większości, żeby nasz punkt widzenia został przyjęty. Jeżeli chodzi o listę projektów, wydaje się, że jakiś konsensus się zarysował… Jakaś elementarna przejrzystość, mamy nadzieję, powinna się niebawem pojawić – podkreślił Sławomir Cenckiewicz.

– Dziś prezydent nie ma podstawy, żeby podejmować decyzje. Podejmie decyzję, gdy ta ustawa trafi na jego biurko – powiedział prezydencki minister Zbigniew Bogucki, pytany o to, czy prezydent podpisze ustawę w sprawie SAFE.

REKLAMA

zobacz także

Odnosząc się do programu SAFE zwrócił uwagę, że spotkanie jest właśnie do tego, by sprawdzić, „czy program SAFE może służyć rzeczywistemu wzmocnieniu bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej”. – To z jednej strony wymaga nienadmiernego publicznego entuzjazmu, ale nie wymaga także pochopnej negacji, lecz rzetelnej oceny, jasnych zabezpieczeń i realnego nadzoru – zaznaczył prezydent Karol Nawrocki.

Zdaniem Prezydenta RP Polska powinna podchodzić do tego programu w sposób „rzeczowy i odpowiedzialny dostrzegając potencjalne znaczenie dla zwiększenia zdolności obronnych państw członkowskich, ale i widząc ryzyka z nim związane”. Wskazał, że niestety dotychczas poza euforią rządu Donalda Tuska nie mamy szczegółowych informacji.

Podkreślił, że w tej sprawie należy zadać kluczowe pytania przede wszystkim o szczegóły. – Po pierwsze: kwestia warunków udzielenia pożyczki i warunkowości – mówił Karol Nawrocki, zwracając uwagę, że program SAFE to nie bezzwrotna dotacja, lecz pożyczka w kwocie 43,7 miliarda euro.

Jak dodał, to „olbrzymi dług, który będzie spłacany przez państwo polskie przez lata”, dlatego Polacy mają prawo wiedzieć, jaki będzie prawdziwy koszt zaciągniętego zobowiązania oraz na jakich warunkach będzie ono udzielone.

Choć formalnie [program] SAFE opiera się na mechanizmie kredytowym, nie sposób pominąć ryzyka pośredniego, czyli powiązania wypłat z szerzej rozumianą warunkowością polityczną. Ostateczna decyzja o wypłatach i ich warunkach będzie należała do Komisji Europejskiej – zauważył.

Wskazał również, że pojawiają się pytania o kontrolę i przejrzystość wydatków. Prezydent RP ocenił, że w związku z tym zasadne jest ujawnienie listy 139 projektów przewidzianych do realizacji w ramach tej inicjatywy.

Premier Donald Tusk odniósł się do krytyki opozycji ws. programu SAFE i pożyczki na jego realizację.

Próby wywrócenia projektu SAFE to nie tylko głupota czy zła wola. To próba destabilizacji Europy i ograniczenia pozycji Polski w UE, a w ostateczności wyprowadzenia Polski z Unii. Jesteśmy największym beneficjentem tego wielkiego funduszu na rzecz obrony – mówił Premier Donald Tusk.

Program SAFE to dziesiątki miliardów euro uprzywilejowanej pożyczki, od której jako państwo będziemy mieli dziesięcioletnie wakacje kredytowe. Program zakłada niskooprocentowane (ok. 3%) pożyczki związane z obligacjami UE. Spłata kapitału odłożona jest w czasie. Całość ma zostać spłacona do 45 lat od daty wypłaty każdej transzy pożyczki.

Polska jako największy beneficjent otrzyma ok. 200 mld zł. Aż 80% z tej puli środków trafi do polskich firm.

W czasach naszych poprzedników tylko 24% wydatków na zbrojenia trafiało do polskich firm. W ciągu dwóch lat podnieśliśmy ten wskaźnik do 35%. Natomiast 80% środków z SAFE trafi do polskich firm. To wywołało atak ludzi lobbujących za obcymi interesami – oświadczył Prezes Rady Ministrów.

Szef rządu przypominał o podpisanych dwa tygodnie temu umowach dotyczących realizacji programu SAN – największego i najnowocześniejszego systemu przeciwdronowego w Europie. Wartość zamówienia wynosi około 15 mld zł netto, a większość środków pochodzić będzie właśnie z unijnego programu SAFE. System powstanie przy strategicznym udziale polskiego przemysłu obronnego.

Stawiamy dzisiaj na suwerenność, jeśli chodzi o zbrojenia. Chcemy mieć pełną kontrolę nad tym, co kupujemy, co będziemy chcieli w danym momencie wykorzystać i do tego także będą służyły pieniądze z programu SAFE. I nikt nas z tej drogi nie zawróci – zapowiedział Premier Donald Tusk.

Z programu SAFE skorzysta wiele polskich firm – zarówno państwowych, jak i prywatnych. Przykładami przedsiębiorstw, które skorzystają z naszych inwestycji w samym tylko programie antydronowym są m.in.: Polska Grupa Zbrojeniowa, Advanced Protection System, PIT-RADWAR, Rosomak S.A, Huta Stalowa Wola czy Mesko.

Źródło: Media. Fot. KPRP

Nawrocki będzie się zastanawiał, czy podpisać program SAFE. Premier: jest konieczny